WEDPMUTCE_FEBRUARY+0000RFEBRUARY_SHORTPMUTC_0C2

 

 

D:\Pictures\Nam De\74fc717800f25d37dbe3e2469936585712.jpg

 

  • Sư phụ” !

 

Đó là “danh vị” vừa mang tính…ngưỡng mộ lại vừa thân quen mà các đấng mày râu ta thường dành cho con vật đại diện năm Mùi: con dê, đặc biệt là con dê đực. Có điều đáng trách là đám “đệ tử”   lại đang ngồi trong quán nhậu – với cái “lẫu thầy” trước mặt, đang bốc khói, bốc mùi – cái mùi thập cẩm trong đó có  mùi hăng hắc, khét nắng của… dê! Nghĩa là vừa cung kính “tôn vinh” thầy lại vừa háo hức muốn “thịt” thầy cho đã!

Rõ ràng là họ ngưỡng mộ “sư phụ” và cũng đang muốn trở thành “sư phụ” bằng cái cách không mấy thượng sách là…“ăn gì bổ nấy”: từ dương nhục cho đến dương ngọc, dương pín, kể cả…dương nhũ của “sư mẫu”! Có bổ hay không thì chưa ai kiểm chứng, nhưng với một thực tế là những năm gần đây, hầu như khắp nơi, từ thành thị cho đến làng quê, các quán lẫu dê bỗng nở rộ như nấm sau mưa, đủ nói lên tầm “lây lan” của ý tưởng “thực dụng” này.

Rốt cục là mặc dầu nghề nuôi dê ngày càng được nhân rộng, phổ biến, phát triển và ngày càng trở nên chuyên nghiệp, tạo ra “cơn sốt nuôi dê” những năm gần đây, vậy mà cung vẫn không tài nào bắt kịp cầu. Và cứ thế, dân nhậu vẫn tiếp tục bị…lừa, bị cho ăn thịt dê…ảo: dương ngọc, dương pín, kể cả dương nhũ cũng theo dạng “treo đầu dê bán thịt…lợn”! Bởi vậy mới có chuyện dân sành điệu bỏ công đi lùng kiếm những “địa chỉ tin cậy” trong hằng hà các quán lẫu dê nườm nượp trên đất Sài Gòn này!

Điều đó cũng cho thấy hình ảnh của loài dê đương thời, chí ít là trong con mắt người Việt, đang bị soi một cách phiến diện, bị dồn hẵn về những… “điều tiếng” chẳng mấy hay ho. Gần năm mươi năm về trước, thời chiến tranh gian khổ, khốn khó và kể cả ngàn năm lịch sử, người Việt vốn dĩ chẳng ai lại khoái cái món thịt dê hăng khét này. Nhưng thời thế đã và đang đổi khác, khi kinh tế có mòi khá lên, con người ta bắt đầu biết hưởng thụ. “Ăn no bò cỡi” ông bà ta đã từng cho như vậy, và món thịt dê cùng “bộ đồ lòng” của “sư phụ” chẳng những trở nên khoái khẩu trên bàn nhậu mà còn được tin rằng có khả năng… đáp ứng được “mong mỏi cháy bỏng” về …sinh lực cho cánh đàn ông!

Có lẽ cũng chính vì liên quan tới điều đó mà một vài nết xấu của cánh đàn ông con trai khi giao tiếp với phụ nữ lại bị gán cho hình tượng loài dê  một cách…oan  uổng!  Già  dê, dê cụ, dê xồm, dê gái, râu dê, máu dê,… là những từ mà người đời thường “nguyền rủa” những “quý ông” có máu 35:

Dê xồm ăn lá khổ qua

Ăn nhiều sâu rọm, chết cha dê xồm

Hoặc:

Phụng hoàng đậu nhánh sakê

Ông thần không vật mấy thằng dê cho rồi

Hay như trong Lục Vân Tiên, khi giở trò với Kiều Nguyệt Nga, Bùi Kiệm cũng trơ tráo trở thành dê 35:

Con người Bùi Kiệm máu dê

Ngồi chai bộ mặt như giề thịt trâu…

 

  • Dê trong hiến tế

 

Thật ra với loài dê, từ xa xưa  người ta đã công nhận sữa dê có chứa dưỡng chất cực cao. Thần thoại Hy Lạp, La Mã từng ghi lại Zeus-Jupiter là chúa tể các vị thần, lúc sinh ra được cho bú  sữa dê pha với mật ong. Theo Đông Y, sữa dê  có vị ngọt, tính âm tác dụng bổ hư, bồi dưỡng cơ thể. Ngày nay, ngoài thịt dê có giá gấp đôi thịt heo, thì sữa dê cũng đang có giá cao gấp ba lần sữa bò tươi, vì qua phân tích cho thấy sữa dê có nhiều chất bổ dưỡng hơn sữa bò, lại dễ tiêu hóa nên thích hợp cho người già, người bệnh và trẻ con.

Tuy vậy, ngày xưa, nói đến loài dê là người ta lại thường nghĩ ngay đến tục lệ hiến tế, đến “tam sanh”, bởi dê là một trong ba thứ lễ vật đặc biệt để cầu cúng, tế dâng thần thánh bên cạnh lợn và trâu. Lễ cúng Đình thần, Thổ thần  mỗi khi động thổ xây đình, dựng chợ trong dân gian, lễ tế Nam Giao triều nhà Nguyễn, lễ  cúng  “Cốc  sóc” tại nhà Thái miếu vào mồng một mỗi tháng, hay làm lễ tế cờ trước khi xuất quân dẹp giặc…tất cả đều phải dâng tế  bộ “tam sanh”, trong đó thiếu trâu có thể thay bằng bò, nhưng tuyệt đối không thể thiếu con dê.

Về vai trò hiến tế này, trong “Lục súc tranh công”, chính dê cũng đã “giải bày thiệt hơn” sau khi nghe ngựa kể công, và đã vinh dự thừa thận rằng:

             “Dê vốn thật thuộc về việc lễ,

   Để hòng khi về hạng tư văn;

   Để dành khi tế thánh, tế thần,

   Lại có thủa kỳ yên, kỳ phước.

   Hễ có việc lấy dê làm trước,

   Để dâng vào  người mới lạy sau.

 

   Ngựa tuy rằng hình tượng lớn cao,

   Tam sanh lễ, ai dùng  đến ngựa?

   Dầu đến việc làm đình, làm chợ,

   Cũng lấy dê trảm thảo, bồi cơ;

   Nhẫn đến ngày mang tướng xuất sư,

   Cũng lấy dê  khấn cầu tổ đạo.

 

   Lễ cốc sóc thánh nhân còn bảo:

   Tử Cống sao  dê sống bỏ đi?

   Ngựa nói ngang mà chẳng biết suy

   Dê nào có thiếu chi công trạng?...”

  • Dê trong văn học

Trong điển cố văn học Trung Hoa, đã từng có từ “dương xa” nhằm chỉ chiếc xe do dê kéo của vua Tấn Vũ Đế  dùng đi lại trong hậu cung hằng đêm để nhà vua “ban phát chuyện ái ân” với các cung tần mỹ nữ. Mà dê lại khoái khẩu với lá dâu (cũng như với lá cây so đủa ngày nay), khiến không ít người đẹp, vì muốn thấy “long nhan” mà phải dùng mẹo rải lá dâu ở cửa phòng mình!

 

Từ điển cố này,  trong Cung Oán Ngâm Khúc, Nguyễn Gia Thiều (1741-1789) cũng đã viết trong tác phẩm của mình:

    “Phải duyên hương lửa cùng nhau

     Xe dê  lọ rắc lá dâu mới vào”…

 

Nữ sĩ  Hồ Xuân Hương (1772-1822), nhà thơ được mệnh danh là “Bà chúa thơ Nôm” của Việt Nam.  Sau khi chồng bà  là Tổng Cóc từ trần, bà mở quán bán nước để mưu sinh và giao lưu với giới văn thi sĩ. Nhân một hôm có mấy anh bạn trẻ đến nhờ Xuân Hương cho tựa bài thơ, bà đã chẳng do dự đọc bốn câu, với ngụ ý so sánh trêu chọc khá thâm thúy:

             “Khéo khéo đi đâu lũ ngẫn ngơ

   Lại đây cho chị dạy làm thơ

   Ong non ngứa nọc châm hoa rữa

   Dê cỏn buồn sừng  húc dậu thưa.”

 

Gần đây hơn, thi sĩ  Bùi Giáng (1926-1998) có lúc chán đời, ông đã từng về quê nuôi và chăn thả dê ở vùng đồi núi Quế Sơn, Quảng Nam. Đồng cảm với nỗi lòng  và cảnh huống của Tô Vũ, sứ giả thời Hán Vũ Đế bên Tàu, từng bị Hung Nô đày đi chăn dê tận vùng sa mạc tuyết phủ, họ Bùi cũng đã viết:

“Đồi tăm tắp chạy về ôm chân núi

 San sát đồi phủ phục quần núi xanh

 Chiều xuống rồi tơ lòng rộn ràng rối

 Trời núi đồi ngây ngất nhảy dê nhanh

 

 Thôi từ nay tha hồ em mặc sức

 Nhảy múa tung sườn núi vút dòng khe

 Thôi từ nay tha hồ em mặc sức

 Vang vang lên đồi núi giọng be be…

 

 Ngẩng đầu lên! dê ơi anh thong thả

 Đeo vòng vào em nghển cổ cong xinh

 Ngẩng đầu lên! đây lòng anh vàng đá

 Gửi gắm vào vòng mây nhuộm tơ duyên…”

D:\Pictures\Nam De\de2.jpg

Những câu thơ  của thi sĩ họ Bùi vừa nêu cũng đồng thời mô tả đúng bản tính lý lắc, thích leo cao, ưa chạy nhảy tung tăng, thích sống phóng túng, tự do của loài dê, mà cũng vừa nói lên  bản chất hiền lành, dễ gần gũi của con vật chỉ chuyên ăn lá gặm cỏ này. Bởi vậy mà trẻ em đồng quê Việt Nam, khi chơi trò “dung dăng dung dẻ” thường  coi dê chẳng khác một người bạn khi chúng hát bài đồng dao:

 

“Dung dăng dung dẻ -  Dắt trẻ đi chơi

Cho cháu về quê – Cho dê đi học

Cho cóc ở nhà – Cho gà bới bếp…”

  • Dê và  tuổi Mùi

 

                  “Tuổi Mùi là con dê chà

             Có sừng có gạc, râu ra um sùm”

Trái với hình tượng có vẻ hoang dã “gớm ghiếc” như câu ca dao vừa mô tả, người mang tuổi Mùi thường được “trời cho” những đức tính cùng “bổn mạng”  hết sức quý báu và thuận lợi, phản ảnh khá tương đồng với bản chất ôn hòa và hiền lành của loài dê. Tham khảo một số tài liệu, sách vở về  “tướng mệnh”, đặc biệt về “Tử Vi”, đồng thời  cảm nhận, trải nghiệm và “kiểm chứng” trong thực tế đời thường, nhiều tác giả đã đúc kết một số tính cách và vận mệnh chung chung của những người tuổi Mùi cầm tinh con dê, xin tóm lược như sau:

-Về tính cách

1.Bản chất hiền hòa, luôn sống chân thực, vui vẻ và thân thiết với mọi người, tốt bụng, hay quan tâm, cảm thông  và giúp đỡ người khác đặc biệt với những kẻ bất hạnh.

2.Thường sống nội tâm, kín đáo, nhưng sâu sắc và có tâm hồn nghệ sĩ;  có tài năng, tài hoa và nhiều triển vọng ở khía cạnh nghệ thuật và sáng tạo.

3.Không thích phiêu lưu, không quen chỉ huy, thiếu quyết đoán, sợ gánh vác trách nhiệm, chỉ thích cuộc sống bình lặng khép kín.

4.Có khuynh hướng đa sầu đa cảm, nhưng e ngại thổ lộ, từ đó dễ dẫn đến  tâm trạng bi quan, đau khổ khi gặp tình huống khó khăn bế tắc.

-Về vận mệnh

1.Luôn được “quý nhơn” phù trợ: trong gia đình thì có  bố mẹ, anh chị em và người thân, ra xã hội thì được đồng nghiệp, đồng sự, người có thế lực quan tâm giúp đỡ, chở che.

2.Đa số có xu hướng ít gặp các vấn đề về sức khỏe, dù bề ngoài có thể mang dáng vẻ mong manh, thư sinh hoặc yếu đuối.

3.Trong tình yêu, cả nam nữ giới đều “đào hoa” lãng mạn, nhưng chân thật; trong hôn nhân là người chồng, người cha chu đáo;  người vợ mẫu mực, được yêu chiều và thường tỏ ra…“phu xướng phụ tùy”.

Lẽ tất nhiên trên đây chỉ là những đường nét  có tính đại diện và đại thể, bởi theo khoa Tử Vi, các dữ liệu tập hợp để giải đoán một con người không chỉ đơn giản có năm sinh, mà còn cả ngày, thánggiờ sinh.  Đó là chưa nói đến  tính cách và vận mệnh của một con người còn là hàm số của một loạt các yếu tố (vốn lại là những ẩn sốbiến số) liên quan khác  như  phúc, mệnh, thân, tật, phụ, huynh, phu-thê, tử, quan, nô, tài, điền,…tất cả những khác biệt ấy sẽ khắc họa lên cá thể tuổi Mùi những nét riêng trong cái chung đại thể đó.

Tóm lại,  trong 12 con giáp bắt đầu từ con chuột (Tý), dê  (Mùi) đứng vào hàng thứ 8, là con vật trong gia súc mang tính cách hiền hòa, dễ gần gũi với con người. Dê đực cũng là biểu tượng cho sự sung sức và  dẽo dai của sinh lực và sinh sản.

Ngày nay, vai trò của dê không còn là “vinh dự” để hiến tế thần linh và kéo “dương xa” cho vua chúa nữa, mà chỉ còn đơn giản là vật nuôi để lấy sữa, lấy thịt. Nhờ vậy, nghề nuôi dê ngày càng trở nên phổ biến, chuyên nghiệp hơn, đã giúp nuôi sống hàng triệu nông dân trong ngành chăn nuôi và hàng vạn quán “lẫu dê” trong cả nước.

Dương nhục, dương ngọc, dương pín hay dương nhũ, dù thật hay giả, dù ăn vào có “phê” hay không, thật ra cũng không còn là vấn đề đối với dân nhậu nữa. Nó đã trở thành cái “mốt”, thành một thứ “mồi đặc sản” cho men bia trong những cuộc vui hà rầm mỗi chiều về trên mọi nẽo đường góc phố…

Rồi thi thoảng người ta lại nhắc đến hai từ “sư phụ”, “sư mẫu”  nhưng chẳng phải để “tôn vinh”  mà với một nụ cười đầy ý nhị…

 

*Bài: NGUYÊN THANH - Ảnh minh họa: sưu tầm

(Trích ĐS “Về Nguồn” Xuân Ất Mùi 2015)